BẦU CỬ, ĐẠI SUY THOÁI, CỘNG HÒA VÀ DÂN CHỦ

 

CỬ TRI VÀ ỨNG CỬ VIÊN

Sự tái đắc cử ngoạn mục của T T Barack Obama trong Ngày Bầu Cử 6-11-2012  không hẳn là tín hiệu rạn nứt của Hoa Kỳ. Kết quả bầu cử đã cho thấy cử tri Mỹ đã hậu thuẩn mạnh mẻ các chính sách dành ưu tiên cao cho gia tăng việc làm, cải cách  y tế, tăng thuế, và giảm thiểu khuy khiếm ngân sách một cách từ tốn, cũng như các  chính sách ôn hòa trong các địa hạt nhập cư, phá thai và đồng tính. Kết quả bầu cử còn phản ảnh thái độ từ bỏ chính sách giảm thuế cho giới nhà giàu và kinh tế rò rĩ từ giới tài phiệt xuống các giai cấp trung lưu và nghèo khó, cũng như chính trị gieo rắc lo sợ, thiếu khoan dung, và thông tin lừa dối trong kỷ nguyên Reagan.

Nói chung, cử tri, nhất là trong các bang miền Trung Tây, đã hậu thuẩn luận cứ của T T Obama: chính quyền giữ một vai trò quan trọng trong nổ lực tạo công ăn việc làm trong khu vực tư, thúc đẩy và tăng cường kinh tế. Họ bác bỏ lập trường của Romney: Hoa Thịnh Đốn nên đứng ngoài những lãnh vực vừa kể và hoàn toàn tôn trọng guồng máy thị trường tự do cạnh tranh.

Hầu hết các cử tri, với lập trường — thất nghiệp là một đề tài quan trọng — đã dồn phiếu cho Obama.

Và Romney đã quyết định một cách sai lầm trong các vòng tranh cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa khi chủ trương nặng tay với dân nhập cư, và đã đánh mất hậu thuẩn của  các cử tri gốc La Tinh. Với lập trường thiếu đồng cảm và đòi hỏi trục xuất mọi dân nhập cư bất hợp pháp và ca tụng luật nhập cư tàn nhẫn của bang Arizona, Romney đã đánh mất hậu thuẩn của cử tri ở Florida và ở một số các bang quan trọng khác. Chỉ 1/3 cử tri ủng hộ chính sách trục xuất  dân nhập cư bất hợp pháp pháp trong khi 2/3  hậu thuẩn chính sách dành cho họ khả năng được hợp pháp hóa và thụ hưởng quy chế thường trú và công dân.

Tuy nhiên, thắng lợi của Obama cũng cho thấy một quốc gia thiếu nhất trí. Cử tri giàu đã dồn phiếu cho Romney trong khi cử tri trung lưu và nghèo đã có khuynh hướng hậu thuẩn Obama. Đa số cử tri Mỹ gốc Phi châu, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Mỹ La Tinh, hậu thuẩn Obama. Nam cử tri da trắng và đa số các cử tri chống hôn nhân đồng tính và phá thai, hậu thuẩn chính sách trục xuất người nhập cư trái phép, đều ủng hộ Romney.

Chiến lược đổ mọi trách nhiệm lên chính quyền Obama đối với mọi khó khăn của Hoa Kỳ, và chủ trương cắt giảm khuy khiếm ngân sách —  qua chính sách cắt xén các dịch vụ y tế Medicare dành cho người già và không  tăng thuế — đã đơn thuần thất bại.

Đa số các cử tri tin T T George W. Bush, thay vì Obama, phải chịu trách nhiệm đối với suy thoái kinh tế hiện nay, và đã tỏ ra tế nhị với nhiều khả năng phân tích tình hình kinh tế, hơn là Romney chờ đợi. Đa số cử tri, với lập trường thị trường bất động sản và nạn thất nghiệp là những vấn đề quan trọng bậc nhất của Hoa Kỳ, đã hậu thuẩn Obama. Những cử tri âu lo về thuế lợi tức cao đều đã dồn phiếu cho Romney.

60% cử tri tin cần tăng thuế, đặc biệt đối với giới nhà giàu, ủng hộ lập trường của Obama. Chỉ 35% không tin biện pháp tăng thuế đã dồn phiếu cho Romney.

Kết quả bầu cử cũng cho thấy người Mỹ rất âu lo trước hiện tình kinh tế, và đa số cử tri tin suy thoái kinh tế đã ngày một tệ hại hơn.

Romney đã không mấy thành công thuyết phục cử tri: khuy khiếm ngân sách mới là tai họa đối với Hoa Kỳ. Cử tri Cộng Hòa cũng đã rất thất vọng trước kết quả nhiều tháng tấn công luật cải cách y tế của Obama. Trong thực tế, cũng chỉ khoảng 25% cử tri tin cần hủy bỏ toàn bộ chương trình cải cách. Những cử tri ưa thích khuynh hướng ngày một hữu khuynh của đảng Cộng Hòa và Tea Party đã dồn phiếu cho Romney.

Sự kiện — Christopher Murphy đánh bại Linda McMahon ở Connecticut, Joe Donnelly đánh bại Richard Mourdock ở Indiana, và Claire McCaskill đánh bại Todd Akin ở Missouri,  trong quá trình tranh cử vào Thượng Viện — đã cho thấy cái giá phe Cộng Hòa đã phải trả cho việc chỉ định các ứng cử viên không mấy khả tín trong các cuộc bầu cử sơ bộ.

Kết quả các cuộc thăm dò công luận là thông điệp đáng mừng: đa số cử tri Mỹ tin tưởng quyết dịnh phá thai cần được hợp pháp hóa, và phân nửa người Mỹ ngày nay cho biết các bang của họ cần công nhận hôn nhân đồng tính.

DỒN PHIẾU CHO “HY VỌNG VÀ THAY ĐỔI”

Tháng 10-2010, Thượng Nghị Sĩ Mitch McCornnell,  lãnh đạo Cộng Hòa, đã tuyên bố với báo The National Journal: “Điều quan trọng duy nhất chúng tôi muốn thành đạt là T T Obama phải là Tổng Thống Một Nhiệm Kỳ.”[1] Và đó là điều McCornnell và đảng Cộng Hòa đã quyết tâm thành đạt, nhưng đã hoàn toàn thất bại.

Đã hẳn không ai có thể đoan chắc những gì đã giúp đem lại cho TT Obama thêm một nhiệm kỳ. Suy diễn hậu nghiệm (a-posteriori) cho thấy, hình như đa số cử tri Mỹ đã tin: dù có nhiều lỗi lầm, Obama đã hết sức cố gắng chữa trị các căn bệnh của Hoa Kỳ và đã làm việc đó với một đảng Cộng Hòa đã không những quyết tâm từ chối “gặp Tổng Thống nửa đường,” mà còn nhất quyết biến Obama thành tổng-thống-một-nhiệm-kỳ.

Do đó, mặc dù trong bốn năm qua, Hoa Kỳ đã gặp nhiều khó khăn trở ngại, từ thích ứng với toàn cầu hóa, đến thất nghiệp, đến biến đổi khí hậu, đến khủng bố…, điều duy nhất đảng Công Hòa quyết tâm thực hiện là biến Obama thành tổng-thống-một-nhiệm-kỳ.

Nói một cách khác, chính lập trường tiêu cực và thiển cận của đảng Cộng Hòa đã trực tiếp giúp đem lại thành công cho Obama. Đảng Cộng Hòa đã gặt hái hậu quả trái ngược hay ngoài ý muốn —  một blowback! Thực vậy, bầu cử trong lòng suy thoái kinh tế luôn bất lợi cho tổng thống đương nhiệm — ứng cử viên đảng Cộng Hòa lẽ thường đã phải thắng, nhưng lại đại bại. Lý do: thái độ quá yếm thế-quá ích kỷ-thiếu tự tin-kiểu-McConnell; thiếu ý tưởng mới mang tính xây dựng và quá dồi dào ý tưởng xấu — về nhập cư, về biến đổi khí hậu, về thất nghiệp, về phá thai và về nhiều đề tài xã hội khác.

Trong kỳ bầu cử vừa qua, rất nhiều người Mỹ đã đi bầu với không một ứng cử viên nào được đặc biệt hâm mộ. Tuy nhiên, cử tri hình như vẫn luôn có một ý niệm rõ ràng về một ứng cử viên tương đối được họ ưa thích. Nói rõ hơn, đa số cử tri hình như muốn nhắn nhũ với Barack Obama:”Trong nhiệm kỳ đầu, tổng thống đã không hiểu rõ phải làm gì, nhưng chúng tôi sẽ dành cho tổng thống một cơ hội thứ hai.”[2]

Nói một cách khác, một lần nữa họ đã bỏ phiếu cho “hy vọng và thay đổi”[3] Thực ra, họ không đặc biệt chuẩn nhận một chương trình nào, như chương trình y tế chẳng hạn, hay một sáng kiến đặc biệt nào của Obama. Họ chỉ bỏ phiếu cho tư cách cá nhân của tổng thống: “Chúng tôi nghĩ tổng thống đã cố gắng. Giờ đây tổng thống phải cố gắng hơn nữa. Phải học hỏi kinh nghiệm từ những lỗi lầm của chính tổng thống. Phải dang tay đón nhận đối phương, dù bị từ chối, và tập trung vào kinh tế, để những ai trong chúng tôi đã bỏ phiếu hậu thuẩn tổng thống hôm nay với không mấy sốt sắng, có thể cảm thấy hài lòng về lá phiếu của chính mình”.

Và đây là lý do tại sao sự tái đắc thắng của Obama đã vô cùng tai hại cho đảng Cộng Hòa. Cử tri một xứ với gần 8% thất nghiệp đã ưa thích dành cho tổng thống đương nhiệm một cơ hội thứ hai thay vì một cơ hội đầu cho Mitt Romney. Đảng Cộng Hòa giờ đây cần phải tự xét một cách nghiêm túc.

Đảng Cộng Hòa đã bị thất bại trong hai cuộc bầu cử tổng thống liên tiếp vì đảng đã áp đặt lên các ứng cử viên một nghị trình tranh cử cực hữu trong vòng bầu cử sơ bộ, dưới ảnh hưởng áp đảo của các thành viên nòng cốt cực kỳ bảo thủ của đảng, những thành viên cần được cải cách. Phe trung hữu đảng Cộng Hòa cần tách khỏi cánh cực hữu. Ngược lại, Cộng Hòa sẽ chỉ là một đảng thiểu số dài lâu.

Phần đông cử tri Mỹ thuộc thế hệ trẻ kế tiếp hiểu rõ, biến đổi khí hậu là một thực tế, và họ muốn thấy phải có chương trình hành động để giảm thiểu những tác động tai họa. Đa số thế hệ cử tri tương lai ở Hoa Kỳ sẽ là những công dân gốc Tây Ban Nha, và Mỹ La Tinh, đòi hỏi một cải cách trong chính sách nhập cư mang tính nhân đạo, giúp đem lại quy chế công dân hợp pháp cho các dân nhập cư bất hợp pháp.

Thế hệ tương lai sẽ cần đến làn sóng nhập cư với IQ cao, chấp nhận mạo hiểm, từ Ấn Độ, TQ và Mỹ La Tinh, nếu Hoa Kỳ muốn duy trì vị trí tiên phong trong cách mạng Kỷ Thuật Truyền Thông và một chính quyền thích ứng đáng mong muốn. Đa số trong thế hệ tới ở Hoa Kỳ sẽ thấy sự hiện diện của những thành phần đồng tính trong gia đình, trong sở làm, và trong quân ngũ, và sẽ không muốn từ chối quyền hôn nhân của họ.

Đảng Cộng Hòa ngày nay đang gây chiến với đa số trong thế hệ kế tiếp ở Hoa Kỳ trong tất cả các đề tài vừa kể.

Nói một cách khác, đề tài đối nội lớn nhất trong bốn năm tới sẽ là phương cách đáp ứng với những đổi thay nhanh chóng trong kỹ thuật, trong toàn cầu hóa, và trong thị trường nhân dụng với kỷ năng và mức thù đáp phải chăng — những thứ cần thiết cho một giai cấp trung lưu. Những việc làm với mức lương thích hợp sẽ là loại việc làm đòi hỏi kỷ năng cao.

Giải pháp đối với thử thách nầy sẽ đòi hỏi sáng kiến chính trị mới — một phối hợp các cải cách giáo dục và hợp tác chặt chẽ giữa các giới doanh thương, học đường, các đại học, và chính quyền, nhằm thay đổi phương thức huấn luyện và hổ trợ nhân công liên tục học tâp. Giải pháp cũng đòi hỏi cải cách hệ thống thuế vụ và di trú.

Hoa Kỳ hiện nay đang cần đến một đảng Cộng Hòa trung hữu với cách tiếp cận các vấn đề cơ sở trên khả năng và thị trường, cũng như thái độ hợp tác gặp đối lập nửa đường.

Tóm lại, Hoa Kỳ rất cần một tinh thần hợp tác lưỡng đảng thực tế, sẽ tưởng thưởng các chính trị gia đáp ứng nhu cầu và trừng phạt những chính trị gia ứng xử ngược lại.

 

Nguyễn Trường

Irvine, California, USA

20-11-2012

 

 

 


[1] The single most important thing we want to achieve is for President Obama to be a one-term president.

[2] You didn’t get it right the first time, but we’re going to give you a second chance.

[3] …they voted for”hope and change” again.

Advertisements